दिल्ली । Delhi
भारत आणि पाकिस्तानमधील तणावग्रस्त संबंध पुन्हा एकदा चर्चेच्या वळणावर येताना दिसत आहेत. सोमवारी दोन्ही देशांचे डीजीएमओ (Director General of Military Operations) म्हणजेच लष्कराचे उच्चस्तरीय अधिकारी एकमेकांशी संवाद साधणार आहेत. युद्धविराम आणि शस्त्रसंधीच्या पार्श्वभूमीवर ही बैठक अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे.
या बैठकीआधी भारतीय लष्कराच्या तिन्ही दलांनी संयुक्त पत्रकार परिषद घेतली आणि पाकिस्तानविरोधातील अलीकडील कारवाया, विशेषतः ऑपरेशन सिंदूर संदर्भात महत्त्वाचे खुलासे केले. या पत्रकार परिषदेत लेफ्टनंट जनरल राजीव घई आणि एअर मार्शल ए. के. भारती यांनी आपली भूमिका स्पष्ट करत पाकिस्तानवर जोरदार टीका केली.
एअर मार्शल ए. के. भारती यांनी स्पष्ट सांगितले की, “काल आपण पाकिस्तान आणि पीओकेमधील दहशतवादी पायाभूत सुविधा यशस्वीरित्या नष्ट केल्या आहेत. आमची ही लढाई फक्त दहशतवादाविरुद्ध आहे. मात्र, दुर्दैवाने पाकिस्तानी लष्कराने दहशतवाद्यांना सक्रिय पाठिंबा दिला आणि हा संघर्ष त्यांनी स्वतःच्या शिरावर घेतला.” भारती यांनी स्पष्ट केलं की भारतीय कारवाई पूर्णपणे उद्दिष्टित होती आणि पाकिस्तानने जो धोका निर्माण केला, त्यासाठी तो स्वतः जबाबदार आहे. दहशतवाद्यांच्या तळांना लक्ष्य करून भारताने सुरक्षा यंत्रणेला बळ दिलं असल्याचं त्यांनी नमूद केलं.
भारतीय हवाई दलाच्या कामगिरीचा उल्लेख करताना एअर मार्शल भारती यांनी ‘आकाश’ हवाई संरक्षण प्रणालीची विशेष प्रशंसा केली. त्यांनी सांगितले की, “गेल्या काही वर्षांत भारत सरकारकडून मिळालेल्या अर्थसंकल्पीय आणि धोरणात्मक पाठिंब्यामुळे स्वदेशी संरक्षण प्रणालीची क्षमता वाढली आहे. त्याचेच परिणाम आज युद्धसज्जतेच्या स्वरूपात दिसून येतात.” भारतीय लष्कराने दिलेलं उत्तर अत्यंत काटेकोर आणि प्रभावी होतं, असं भारती यांनी ठामपणे म्हटलं.
लेफ्टनंट जनरल राजीव घई यांनी ‘ऑपरेशन सिंदूर’विषयी अधिक माहिती दिली. त्यांनी सांगितले की, “आपण ही कारवाई नियंत्रण रेषा ओलांडल्याशिवाय पार पाडली. त्यामुळे आमचं हवाई संरक्षण पूर्णपणे सज्ज होतं आणि आम्हाला शत्रूच्या संभाव्य हालचालींचा पूर्ण अंदाज होता.” घई यांनी ही कारवाई एक “संदर्भाधारित कृती” असल्याचं स्पष्ट केलं. त्यांनी पुढे नमूद केलं की, “आता दहशतवादी नागरिकांवर व पर्यटकांवर हल्ले करत आहेत. ही स्थिती अत्यंत गंभीर आहे. पहलगामपर्यंत या हिंसाचाराचा प्रभाव पोहोचला होता. अशा वेळी कारवाई अपरिहार्य ठरते.”
पत्रकार परिषदेत हे स्पष्टपणे सांगण्यात आलं की भारत पाकिस्तानशी थेट संघर्षात रस घेत नाही, मात्र दहशतवादाविरोधात कोणतीही तडजोड केली जाणार नाही. भारताची ही कारवाई केवळ दहशतवाद्यांच्या पायाभूत सुविधांवर केंद्रित होती आणि ती आंतरराष्ट्रीय नियमांच्या चौकटीत पार पडली असल्याचं लष्करी अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केलं.
या पार्श्वभूमीवर सोमवारची DGMO बैठक अत्यंत महत्त्वाची ठरणार आहे. दोन्ही देशांच्या लष्करातील सर्वोच्च पातळीवरील अधिकारी या बैठकीत सहभागी होणार आहेत. यामध्ये नियंत्रण रेषेवरील शांतता राखण्याबाबत, भविष्यकालीन धोरणांबाबत आणि सध्याच्या तणावाच्या स्थितीवर उपाय शोधण्यावर चर्चा होण्याची शक्यता आहे. भारताची भूमिका आक्रमक नसली तरी दहशतवादाविरुद्ध ती ठाम असून, राष्ट्रीय सुरक्षेच्या दृष्टीने कोणतीही दुर्लक्ष केली जाणार नाही, हे या पत्रकार परिषदेतून पुन्हा एकदा स्पष्ट झालं आहे.
भारत-पाकिस्तानमधील संबंध पुन्हा एका निर्णायक वळणावर उभे आहेत. भारताने स्पष्ट संदेश दिला आहे की दहशतवादाविरुद्धची लढाई ही निर्णायक असेल, आणि त्यात कोणतीही तडजोड केली जाणार नाही. DGMO स्तरावरील चर्चेमुळे काही सकारात्मक वाटाघाटी होण्याची शक्यता असली, तरी भारताची लष्करी तयारी आणि धोरण यामध्ये कुठलाही सौम्यपणा दिसून येत नाही. या पार्श्वभूमीवर आगामी दिवसांमध्ये भारत आणि पाकिस्तानमधील संबंधांचा वेग कसा असेल, हे पाहणं उत्सुकतेचं ठरणार आहे.
