दिल्ली । Delhi
मध्यपूर्वेतील युद्ध आता केवळ सीमावादापुरते मर्यादित राहिले नसून, त्याने जगाची आर्थिक ‘लाईफलाईन’ समजल्या जाणाऱ्या तेल पुरवठ्यावर थेट हल्ला चढवला आहे.
सोमवारी पहाटे सौदी अरेबियाची सरकारी तेल कंपनी ‘सौदी अरामको’ (Saudi Aramco) च्या अत्यंत महत्त्वाच्या ‘रास तनुरा’ (Ras Tanura) रिफायनरीवर इराणने ड्रोनद्वारे भीषण हल्ला केला. या हल्ल्यानंतर रिफायनरी परिसरात आगीचे गोळे आणि धुराचे लोट पाहायला मिळाले, ज्यामुळे जागतिक बाजारपेठेत कच्च्या तेलाच्या किमती भडकण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
रास तनुरा हे केवळ सौदी अरेबियाचेच नव्हे, तर जगातील सर्वात मोठे तेल निर्यात केंद्र आणि रिफायनरी कॉम्प्लेक्स मानले जाते. इराणच्या ड्रोनने या संवेदनशील केंद्राला लक्ष्य केल्यामुळे सौदी प्रशासनाने खबरदारीचा उपाय म्हणून तातडीने संपूर्ण रिफायनरी बंद करण्याचा निर्णय घेतला आहे. सुदैवाने, अग्निशमन दलाने तत्परता दाखवल्यामुळे आग एका मर्यादित भागातच रोखण्यात यश आले. सुरुवातीच्या वृत्तानुसार, या घटनेत कोणतीही जीवितहानी झालेली नाही, परंतु तांत्रिक बिघाड आणि सुरक्षिततेच्या कारणास्तव उत्पादन ठप्प झाल्याने सौदीच्या अर्थव्यवस्थेला मोठा धक्का बसला आहे.
इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या निधनानंतर इराणने इस्रायल आणि अमेरिकेच्या मित्रराष्ट्रांना धडा शिकवण्याची शपथ घेतली होती. सौदी अरेबियावर झालेला हा हल्ला त्याच सूड भावनेचा आणि रणनीतीचा भाग असल्याचे संरक्षण तज्ज्ञांचे मत आहे. इराणने वापरलेले ड्रोन हे अत्यंत प्रगत तंत्रज्ञानाचे असून, त्यांनी सौदीची अत्याधुनिक संरक्षण यंत्रणा भेदून रिफायनरीला धडक दिली. या हल्ल्यामुळे अमेरिका आणि सौदी अरेबियामध्ये उच्चस्तरीय खलबतं सुरू झाली असून, सौदी आता इराणवर लष्करी प्रतिहल्ला करणार का? याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
रास तनुरा रिफायनरीमधून जगाच्या एकूण तेल गरजेचा मोठा वाटा पुरवला जातो. ही रिफायनरी काही दिवस जरी बंद राहिली, तरी जागतिक बाजारपेठेत कच्च्या तेलाचा तुटवडा निर्माण होऊ शकतो. यामुळे पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमतीत प्रति लिटर ५ ते १० रुपयांची वाढ होण्याची भीती वर्तवण्यात येत आहे. भारतासारख्या देशासाठी ही बातमी अत्यंत चिंतेची आहे, कारण भारत आपल्या गरजेचा मोठा भाग सौदीकडून आयात करतो. रशिया-युक्रेन युद्धानंतर आता इराण-सौदी तणावामुळे जागतिक महागाईचा भडका उडण्याची चिन्हे दिसत आहेत.
सौदी अरेबियाने अद्याप या हल्ल्यावर अधिकृतपणे कोणतीही आक्रमक भूमिका जाहीर केलेली नाही. “आम्ही सध्या परिस्थितीचा आढावा घेत आहोत आणि आमच्या तेल मालमत्तांचे रक्षण करण्यास पूर्णपणे समर्थ आहोत,” असे सौदी अरामकोने एका छोट्या निवेदनात म्हटले आहे. मात्र, जागतिक राजनैतिक तज्ज्ञांच्या मते सौदी अरेबिया या अपमानाचा बदला घेतल्याशिवाय शांत बसणार नाही. येत्या २४ तासांत सौदी अरेबिया इराणविरुद्ध मोठ्या राजनैतिक निर्बंधांची किंवा लष्करी कारवाईची घोषणा करण्याची दाट शक्यता आहे.
