नाशिक | प्रतिनिधी | Nashik
राज्य उत्पादन शुल्क विभागाने नाशिक जिल्ह्यात (Nashik District) गेल्या अडीच महिन्यांत १७,३४७ गुन्हे दाखल करत ६२ कोटी सात लाखांचा मुद्देमाल आणि ७७ लाख लिटर दारू (liquor) जप्त केली आहे. दारुमाफियांचे कंबरडे मोडणारी ही कामगिरी कौतुकास्पद असली, तरी या निमित्ताने एक गंभीर प्रश्न उपस्थित होत आहे. एवढ्या मोठ्या प्रमाणात जप्त केलेली ही दारू शेवटी जाते कुठे? आणि तिची विल्हेवाट कशी लावली जाते? कारवाईचे मोठे आकडे मिखले जात असले, तरी जप्त मुद्देमालाची सुरक्षा आणि विल्हेवाटीची संथ कायदेशीर प्रक्रिया हा विभागासाठी नेहमीच डोकेदुखीचा आणि दुर्लक्षित भाग ठरतो आहे.
अडीच महिन्यात जप्त केलेला ६२.०७ कोटींचा साठा खटले निकाली निघेपर्यंत ‘मुद्देमाल कक्षात’ साठवून ठेवावा लागतो. अनेकदा जागा अपुरी पडल्याने हा साठा असुरक्षित राहतो. या साठ्यातून होणारी छुपी गळती किंवा चोरीच्या शक्यता यावर कडक पाळत ठेवणे हे अधिकाऱ्यांसमोर मोठे आव्हान असते. या मोहिमेत एकूण ६७९ वाहने जप्त करण्यात आली आहेत. कोर्ट केसेस वर्षानुवर्षे चालत असल्याने ही वाहने उत्पादन शुल्क कार्यालयाच्या आवारात ऊन-पावसात सडत पडतात.
कोट्यवधी रुपयांची (Money) ही वाहने वेळेत लिलावात न काढल्याने शासनाचे आर्थिक नुकसान होतेच शिवाय कार्यालयांच्या आवाराला भंगार बाजाराचे स्वरूप येते. अवैध दारू निर्मिती व विक्री रोखण्यासाठी विभागाने १८००२३३१९१९ हा टोल-फ्री क्रमांक दिला आहे. परंतु वर्षाला २५ हजार कोटींचा महसूल देणाऱ्या या विभागाकडे स्वतःची भक्कम गुप्तचर यंत्रणा का नाही? जनतेने माहिती दिल्याशिवाय दारुमाफियांचे अड्डे उद्ध्वस्त करता येत नाहीत का, असा सवाल आता नागरिक उपस्थित करत आहेत.
विल्हेवाटीची संथ प्रक्रिया
नियमानुसार, घातक रासायनिक गावठी दारू थेट ओतून नष्ट केली जाते. मात्र, परराज्यातून तस्करी करून आणलेली बनावट नसलेली पण विनापरवाना असलेली ब्रँडेड दारू नष्ट करताना किंवा तिचा लिलाव करताना मोठी कायदेशीर प्रक्रिया पार पाडावी लागते. अनेकदा जिल्हाधिकाऱ्यांच्या व अधीक्षकांच्या मंजुरीअभावी हजारो लिटर दारूचा साठा वर्षानुवर्षे पडून राहतो.
आधुनिक किटची सद्यस्थिती काय?
ताडीमधील भेसळ अवघ्या दोन मिनिटांत ओळखणारी आधुनिक किट विभागाने उपलब्ध केली आहे. तंत्रज्ञानाचा हा वापर नक्कीच चांगला आहे, मात्र ही किट केवळ मुख्यालयात शोभेची वस्तू बनली आहे की नाशिकच्या ग्रामीण व दुर्गम भागातील तपासणी पथकांपर्यंत प्रत्यक्षात पोहोचली आहे, हा गंभीर विषय आहे.
जप्त मद्याचा ‘ब्रँड’ वाईज हिशेब (लिटरमध्ये)
गावठी दारू : २,९४,४५४ लिटर
देशी दारू : २,०२,६१३ लिटर
वाईन आणि बिअर : २८,३९,५४३ लिटर
स्पिरीट आणि रसायन : ७,१३६ लिटर (स्पिरीट) व ४३,४८,३६३ लिटर (रसायन)
स्कॉच : ४०४ लिटर
