पुणे । Pune
गणेश विसर्जन मिरवणुकीतील ढोल-ताशांचा पारंपरिक गजर, आकर्षक देखावे आणि विद्युत रोषणाईसोबत यंदा एका वेगळ्याच चर्चेने पुणेकरांचे लक्ष वेधले. ध्वनिप्रदूषण आणि डीजेच्या मोठ्या आवाजाविरोधात भूमिका घेणारे सामाजिक कार्यकर्ते विद्यानंद बापट यांच्या नावाचे बॅनर, एलईडी स्क्रीनवरील छायाचित्रे आणि काही मंडळांच्या देखाव्यांमधून त्यांच्यावर टीका करण्यात आल्याचे समोर आले. या प्रकारानंतर बापट यांनीही त्यावर आपली भूमिका मांडली आहे.
आपली झालेली टर आणि मंडळांकडून झळकवण्यात आलेल्या चिथावणीखोर फलकांबाबत एका वृत्तवाहिनीशी बोलताना विद्यानंद बापट यांनी अत्यंत आक्रमक आणि रोखठोक शब्दांत आपल्या भावना व्यक्त केल्या. मंडळांच्या या कृतीवर तीव्र शब्दांत ताशेरे ओढत बापट म्हणाले, “हा लढा माझ्या वैयक्तिक आवडीनिवडीचा किंवा प्रतिष्ठेचा अजिबात नाही. हा पुण्यातील लाखो सामान्य नागरिक, रुग्ण आणि वृद्धांच्या आरोग्याचा प्रश्न आहे. मंडळे ज्या गोष्टीची मिजास मारत आहेत, ती केवळ प्रशासनाकडून मिळालेल्या तात्पुरत्या परवानगीची आहे. रात्री १२ वाजता ही सर्व मिजास उतरते, हे सर्वांनी लक्षात ठेवावे. कोरोनाच्या काळातही ही मिजास पूर्णपणे उतरलेली देशाने पाहिली आहे.”
मुलाखतीदरम्यान पूर्वी सौम्य आणि वैचारिक भूमिकेत मांडणी करणाऱ्या बापटांची भाषा यंदा अधिक आक्रमक आणि उद्विग्न का झाली, असा सवाल त्यांना विचारण्यात आला. यावर उत्तर देताना बापट म्हणाले की, “माझी भाषा बदललेली नसून मी केवळ आजूबाजूला चाललेल्या अंधश्रद्धाळू आणि हास्यास्पद प्रकारांचे वास्तव वर्णन करत आहे. काही लोक परंपरा आणि धर्माच्या नावाखाली अत्यंत किळसवाणे व अमानुष प्रकार करतात, ज्याचे व्हिडिओ इंटरनेटवर उपलब्ध आहेत. एआय (AI) तंत्रज्ञान आणि डीपफेकच्या युगात असे माकडचाळे करून लोक स्वतःचेच हसे करून घेत आहेत.”
ते पुढे म्हणाले, “कोणी काय खावे, काय प्यावे किंवा कशी श्रद्धा बाळगावी, हा ज्याचा त्याचा वैयक्तिक प्रश्न आणि स्वातंत्र्य असू शकते. परंतु, आपल्या या बावळटपणाचा आणि सणाचा त्रास जेव्हा रस्त्यावरील सामान्य नागरिकांना, रुग्णांना आणि वाहतुकीला होतो, तेव्हा त्याविरोधात बोलणे गरजेचे ठरते. ध्वनीप्रदूषणाचे नियम धाब्यावर बसवून नागरिकांना वेठीस धरणाऱ्या या परवानगीच्या मिजाशीला मोडून काढल्याशिवाय आम्ही शांत बसणार नाही.”
पुण्यातील विसर्जन मिरवणूक ही नेहमीच तिच्या ढोल-ताशा पथकांच्या शिस्तबद्ध वादनासाठी जगभरात ओळखली जाते. मात्र, गेल्या काही वर्षांत डिजिटल साऊंड सिस्टीम आणि डीजेच्या हाय-डेसिबल आवाजामुळे मिरवणुकीतील मूळ सांस्कृतिक बाज हरवत चालल्याची टीका सातत्याने होत आहे. यंदा थेट कार्यकर्त्यांनाच ट्रॉल करण्याच्या आणि त्यांच्याविरोधात देखावे उभारण्याच्या प्रकारामुळे गणेश मंडळांच्या भूमिकेवरही सुजाण पुणेकरांमधून विविध प्रतिक्रिया उमटत आहेत.
एकीकडे मंडळांकडून डीजेचा अधिकार आणि उत्साह साजरा केला जात असताना, दुसरीकडे विद्यानंद बापटांसारख्या कार्यकर्त्यांनी घेतलेल्या या आक्रमक पवित्र्यामुळे आगामी काळात पुण्यातील ध्वनीप्रदूषण आणि मिरवणुकीच्या नियमावलीचा वाद न्यायालयात व प्रशासकीय पातळीवर अधिक तीव्र होण्याची चिन्हे दिसत आहेत.
