मुंबई । Mumbai
मे महिन्याची सुरुवात होताच कडक उन्हाच्या झळांसोबतच आता महागाईच्या झळांनीही सर्वसामान्यांचे कंबरडे मोडले आहे. देशातील आघाडीच्या तेल विपणन कंपन्यांनी (IOC, BPCL, HPCL) व्यावसायिक एलपीजी सिलिंडरच्या किमतीत तब्बल ९९३ रुपयांची विक्रमी वाढ जाहीर केली आहे.
जागतिक बाजारपेठेतील अनिश्चितता आणि ऊर्जा टंचाईच्या पार्श्वभूमीवर ही दरवाढ करण्यात आली असून, व्यावसायिक ग्राहकांसाठी हे मोठे आर्थिक संकट मानले जात आहे. मे महिन्याच्या पहिल्याच दिवशी मिळालेल्या या धक्क्यामुळे हॉटेल व्यावसायिक, केटरर्स आणि लघु उद्योजकांमध्ये चिंतेचे वातावरण पसरले असून, याचे पडसाद आता थेट सर्वसामान्यांच्या ताटावर उमटण्याची चिन्हे आहेत.
देशातील मोठ्या शहरांमधील व्यावसायिक सिलिंडरचे नवीन दर पाहता, सर्वच ठिकाणी किमतींनी ३ हजार रुपयांचा टप्पा ओलांडला आहे. राजधानी दिल्लीत ९९३ रुपयांच्या वाढीनंतर आता एका सिलिंडरची किंमत ३,०७१.५० रुपयांवर पोहोचली आहे, जी यापूर्वी २,०७८.५० रुपये इतकी होती. आर्थिक राजधानी मुंबईतही परिस्थिती गंभीर असून, येथे सिलिंडरची नवीन किंमत ३,०२४ रुपये झाली आहे. यापूर्वी मुंबईत व्यावसायिक सिलिंडर २,०३१ रुपयांना उपलब्ध होता. कोलकाता येथे नवीन दर ३,२०२ रुपये झाले असून चेन्नईमध्ये व्यावसायिक सिलिंडरसाठी आता ३,२३७ रुपये मोजावे लागणार आहेत. ही दरवाढ इतकी मोठी आहे की, यामुळे हॉटेलिंग आणि बाहेरील खाद्यपदार्थ महाग होणे आता अटळ मानले जात आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, या प्रचंड दरवाढीमागे जागतिक राजकीय घडामोडी कारणीभूत आहेत. रशिया-युक्रेन युद्ध आणि पश्चिम आशियातील वाढता तणाव यामुळे कच्च्या तेलाच्या किमतीत सातत्याने अस्थिरता निर्माण झाली आहे. तसेच ‘स्ट्रॅट ऑफ हॉर्मुझ’ मधील मालवाहतुकीवर लादण्यात आलेल्या अतिरिक्त करांमुळे आयात खर्च प्रचंड वाढला आहे, ज्याचा थेट परिणाम आता व्यावसायिक गॅस दरांवर दिसून येत आहे. ऊर्जेची वाढती मागणी आणि मर्यादित पुरवठा यामुळे तेल कंपन्यांनी हा मोठा निर्णय घेतला असून, यामुळे उत्पादन आणि सेवा क्षेत्रातील खर्चात मोठी वाढ होणार आहे. जागतिक स्तरावर जोपर्यंत स्थिरता येत नाही, तोपर्यंत ही दरवाढ कायम राहण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे.
व्यावसायिक सिलिंडरच्या किमती गगनाला भिडल्या असल्या तरी, घरगुती वापराच्या सिलिंडरच्या दरात कोणतीही वाढ करण्यात न आल्याने गृहिणींना काहीसा दिलासा मिळाला आहे. मात्र, घरगुती ग्राहकांसाठी गॅस बुकिंगचे नियम आता अधिक कडक करण्यात आले आहेत. आजपासून लागू झालेल्या नवीन नियमांनुसार, शहरी भागात दोन सिलिंडर बुकिंगमध्ये किमान २५ दिवसांचे अंतर असणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. या नियमामुळे गॅसचा काळाबाजार थांबवण्यास मदत होईल, असा विश्वास प्रशासनाकडून व्यक्त केला जात आहे. तरीही व्यावसायिक गॅस महागल्यामुळे हॉटेल आणि रेस्टॉरंटमधील खाद्यपदार्थांचे दर वाढण्याची शक्यता असल्याने सामान्यांचे बाहेर खाणे आता अधिक खर्चिक होणार आहे.
एकूणच, मे महिन्याची ही सुरुवात महागाईच्या दृष्टीने अत्यंत दाहक ठरली आहे. एका बाजूला लग्नसराईचा हंगाम जोरात सुरू असताना केटरिंग आणि इतर सेवा महागल्यामुळे सर्वसामान्यांचे आर्थिक नियोजन कोलमडणार आहे. हॉटेल मालक ही वाढीव दराची टांगती तलवार ग्राहकांच्या खिशावर कधी सोडतात, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. महागाईच्या या चक्रातून सुटका होण्यासाठी आता सरकारी हस्तक्षेप किंवा जागतिक बाजारपेठेतील किमती कमी होण्याची प्रतीक्षा करण्याशिवाय दुसरा पर्याय उरलेला नाही.
