Sunday, November 22, 2026
Homeदेश विदेशरसायनशास्त्रातील नोबेल पुरस्काराची घोषणा; हेन्री बी. कागन, केन्सो सोई यांना संयुक्तपणे जाहीर

रसायनशास्त्रातील नोबेल पुरस्काराची घोषणा; हेन्री बी. कागन, केन्सो सोई यांना संयुक्तपणे जाहीर

नवी दिल्ली वृत्तसंस्था | New Delhi
जगभरात अत्यंत प्रतिष्ठेच्या मानल्या जाणाऱ्या नोबेल पुरस्कारांची (Nobel Prize 2026) घोषणा सुरू झाली आहे. यातील रसायनशास्त्र (Chemistry) विषयातील नोबेल पुरस्काराची घोषणा बुधवारी करण्यात आली. यंदाचा रसायनशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार फ्रान्सचे शास्त्रज्ञ हेन्री बी. कागन (Henri B. Kagan) आणि जपानचे शास्त्रज्ञ केन्सो सोई (Kenso Soai) यांना संयुक्तपणे जाहीर झाला आहे. असिमेट्रिक ऑरगॅनिक सिंथेसिस (Asymmetric Organic Synthesis) या क्षेत्रातील बिगर-रेखीय प्रभाव (Non-linear effects) आणि ऑटोकॅटॅलिसिस (Autocatalysis) यांच्याशी संबंधित त्यांनी केलेल्या महत्त्वपूर्ण संशोधनासाठी हा सन्मान देण्यात आला आहे. त्यांच्या या शोधामुळे रासायनिक प्रक्रिया अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेणे आणि त्या नियंत्रित करणे शक्य झाले आहे.

फ्रान्सचे शास्त्रज्ञ हेन्री बी. कागन यांनी रासायनिक प्रक्रियांचे नियंत्रण अधिक प्रभावीपणे करण्याच्या पद्धती विकसित करण्यात मोठे योगदान दिले आहे. त्यांच्या या संशोधनामुळे शास्त्रज्ञांना रासायनिक प्रक्रियेदरम्यान एका विशिष्ट प्रकारची आण्विक रचना मोठ्या प्रमाणावर तयार करण्यात मदत झाली. अनेक रासायनिक रेणूंची (Molecules) रचना एकमेकांच्या आरशातील प्रतिमेसारखी (Mirror Image) असते. या रचना दिसायला सारख्या असल्या तरी त्यांचे गुणधर्म आणि वर्तन पूर्णपणे भिन्न असू शकतात. विशेषतः औषध निर्मितीमध्ये अशा योग्य संरचनांची निवड करणे अत्यंत गरजेचे असते. कागन यांच्या कार्यामुळे औषधे, स्वाद, सुगंध आणि नवीन पदार्थांच्या विकासासाठी नवी दालने उघडली गेली आहेत.

BREAKING NEWS The Royal Swedish Academy of Sciences has decided to award the 2026 #NobelPrize in Chemistry to Henri B. Kagan and Kenso Soai “for the discovery of non-linear effects and autocatalysis in asymmetric organic synthesis.” https://t.co/nH090ql1Xc— The Nobel Prize (@NobelPrize) October 7, 2026

- Advertisement -

या पुरस्कारातील विजेते हेन्री बी. कागन हे मूळचे फ्रान्सचे असून ते ‘युनिव्हर्सिटी पेरिस-सुड’ (Université Paris Sud) शी संबंधित आहेत. तर दुसरे विजेते केन्सो सोई हे जपानचे 95 वर्षीय ज्येष्ठ शास्त्रज्ञ असून ते ‘टोकियो युनिव्हर्सिटी ऑफ सायन्स’ (Tokyo University of Science) येथे कार्यरत आहेत. या पुरस्काराचे स्वरूप 12 दशलक्ष स्वीडिश क्रोनर (सुमारे 10 कोटी रुपये) आणि सुवर्णपदक असे असून, ही रक्कम या दोन्ही शास्त्रज्ञांमध्ये समान वाटून दिली जाणार आहे.

या दोन्ही महान शास्त्रज्ञांच्या शोधांचे व्यावहारिक अनुप्रयोग अत्यंत व्यापक आणि प्रभावी ठरले आहेत. औषधनिर्माण क्षेत्रात योग्य आण्विक संरचना निवडून अधिक सुरक्षित आणि प्रभावी औषधे तयार करणे यामुळे शक्य झाले आहे. याशिवाय सुगंध, फ्लेवर्स आणि इतर उपयुक्त रासायनिक उत्पादनांच्या निर्मितीतही या तंत्रज्ञानाचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होत आहे. हेन्री कागन आणि केन्सो सोई यांच्या या ऐतिहासिक वैज्ञानिक कामगिरीमुळे रसायनशास्त्राच्या क्षेत्रात प्रगतीचे नवे क्षितिज खुले झाले असून मानवी कल्याणासाठी त्याचा मोठा फायदा होत आहे.

ताज्या बातम्या

Nashik : शिवतीर्थावर दीपोत्सवाचा लखलखाट; ‘महाकुंभ’ नावाची भव्य दीपमांडणी

0
नाशिक | प्रतिनिधी Nashik हजारो पणत्यांच्या लखलखाटात 'महाकुंभ’’ नावाची भव्य दीपमांडणी, पारंपरिक गोदा आरती, फटाक्यांची आतषबाजी आणि लोकसंगीताच्या सुरांनी शिवतीर्थ परिसर रविवारी (दि. २२) उजळून...