मुंबई । Mumbai
महाराष्ट्रात मराठी-हिंदी भाषा वादाने नवे वादळ निर्माण केले आहे. मीरा-भाईंदर शहरात मराठी आणि परप्रांतीय व्यापाऱ्यांमधील तणाव वाढला असून, मराठी एकीकरण समितीने नियोजित मोर्चाला पोलिसांनी परवानगी नाकारली आहे. या पार्श्वभूमीवर मनसे आणि ठाकरे गटाने राज्य सरकारवर टीकास्त्र सोडले आहे. मराठी अस्मितेच्या मुद्द्यावरून राजकीय वातावरण तापले आहे
राज्य सरकारने पहिली ते पाचवीपर्यंत हिंदी भाषा सक्तीची करण्याचा निर्णय घेतल्याने मराठी भाषाप्रेमींमध्ये संतापाची लाट उसळली. महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना (मनसे) आणि उद्धव ठाकरे यांच्या शिवसेनेने या निर्णयाला तीव्र विरोध केला. मनसे प्रमुख राज ठाकरे आणि माजी मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी एकत्र येत सरकारच्या धोरणावर हल्लाबोल केला. यामुळे मराठी विरुद्ध हिंदी असा वाद पेटला.
या वादाची ठिणगी मीरा-भाईंदरमध्येही पडली. काही दिवसांपूर्वी एका व्यापाऱ्याला मराठी भाषा येत नसल्याने मारहाण झाल्याचा प्रकार समोर आला. याच्या निषेधार्थ परप्रांतीय व्यापाऱ्यांनी मोर्चा काढला. या शक्तीप्रदर्शनाला प्रत्युत्तर देण्यासाठी मराठी एकीकरण समिती, समविचारी संघटना आणि सर्वपक्षीय कार्यकर्त्यांनी ८ जुलै रोजी मोर्चाचे आयोजन केले. मात्र, पोलिसांनी कायदा आणि सुव्यवस्थेचा प्रश्न उद्भवण्याची शक्यता व्यक्त करत परवानगी नाकारली.
मोर्चाच्या पार्श्वभूमीवर पोलिसांनी मनसे नेत्यांवर कारवाईचा बडगा उगारला. ठाणे जिल्हाध्यक्ष अविनाश जाधव यांना ताब्यात घेण्यात आले, तर माजी आमदार राजू पाटील यांना नोटीस बजावण्यात आली. ठाणे पोलीस आयुक्तालयाने जमावबंदीचे आदेश लागू केले असून, पाचपेक्षा जास्त लोकांनी एकत्र येऊ नये, असे आवाहन केले आहे. नागरिकांनी मोर्चाच्या ठिकाणी येऊ नये, अशी सूचनाही पोलिसांनी दिली आहे.
मात्र, मनसेने आक्रमक भूमिका कायम ठेवली आहे. “मोर्चा कोणत्याही परिस्थितीत निघेल,” असा ठाम विश्वास मनसे नेते संदीप देशपांडे यांनी व्यक्त केला. “परप्रांतीय व्यापारी मोर्चा काढू शकतात, पण मराठी माणसाला परवानगी नाकारली जाते. हा अन्याय आहे. महाराष्ट्रात मराठी माणसाला मोर्चा काढण्याचा अधिकार नाही का?” असा सवाल त्यांनी उपस्थित केला.
देशपांडे यांनी भारतीय जनता पक्षावर (भाजप) जोरदार टीका केली. “मराठी-अमराठी वाद जाणीवपूर्वक भडकवला जात आहे. खासदार निशिकांत दुबे यांचे वक्तव्य चिथावणीखोर आहे. भाजप महाराष्ट्रात दंगली घडवण्याचा प्रयत्न करत आहे,” असा गंभीर आरोप त्यांनी केला. “आम्ही रीतसर परवानगीसाठी अर्ज केला, पण व्यापाऱ्यांनी बेकायदा मोर्चा काढला तेव्हा पोलिसांनी काहीच केले नाही. हा दुटप्पीपणा आहे,” असेही ते म्हणाले.
मराठी एकीकरण समितीनेही मोर्चाची तयारी सुरू ठेवली आहे. “आम्ही कायदेशीर मार्गाने परवानगी मागितली. व्यापाऱ्यांनी बेकायदा मोर्चा काढला, तरी पोलिसांनी त्यांना थांबवले नाही. मराठी माणसाला मात्र दडपले जाते,” अशी खंत समितीच्या पदाधिकाऱ्यांनी व्यक्त केली. मोर्चा शांततेत काढण्याचा आमचा मानस आहे, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.
हा वाद राजकीय रंग घेत आहे. मनसे आणि ठाकरे गटाने मराठी अस्मितेचा मुद्दा उपस्थित करत सरकारला कोंडीत पकडण्याचा प्रयत्न केला आहे. दुसरीकडे, भाजपने या आंदोलनाला ‘गुंडागिरी’ संबोधत टीका केली आहे. मराठी भाषेच्या संवर्धनासाठी सरकार कटिबद्ध असल्याचे सांगताना हिंदी सक्तीचा निर्णय मागे घेण्यात आला आहे. तरीही, मराठी-हिंदी वाद थांबण्याची चिन्हे दिसत नाहीत.
ठाणे पोलिसांनी नागरिकांना शांतता राखण्याचे आवाहन केले आहे. “कायदा आणि सुव्यवस्थेची जबाबदारी आमची आहे. कोणीही बेकायदा जमाव जमवू नये,” असे पोलीस उपायुक्त प्रकाश गायकवाड यांनी सांगितले. पोलिसांनी मोर्चाच्या ठिकाणी कडक बंदोबस्त ठेवला आहे. हा वाद मराठी अस्मितेच्या मुद्द्याशी जोडला गेला आहे. मराठी भाषा आणि संस्कृतीच्या संवर्धनासाठी लढणाऱ्या संघटनांनी सरकारवर दबाव वाढवला आहे. “मराठी माणसाच्या हक्कांसाठी आम्ही लढत राहू,” अशी गर्जना मराठी एकीकरण समितीने केली आहे.
हा वाद पुढे काय वळण घेतो, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. मीरा-भाईंदरमधील मराठी-हिंदी वादाने राज्यातील राजकीय आणि सामाजिक वातावरण ढवळून निघाले आहे. मराठी एकीकरण समितीच्या मोर्चाला परवानगी नाकारल्याने तणाव वाढला आहे. मनसे आणि ठाकरे गटाने आक्रमक भूमिका घेतली असून, सरकार आणि पोलिसांवर दबाव वाढत आहे. या प्रकरणाचा शांततामय तोडगा निघेल का, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.
