देशदूत डिजिटल विशेष

आज देशाचे पहिले राष्ट्रापती डॉ. राजेंद्रप्रसाद यांची जयंती. डॉ राजेंद्रप्रसाद यांनी सन १९५० ते १९६२ या काळात भारताच्या राष्ट्रपतीचे पद भूषविले. व्यवसायाने वकील असलेले डॉ. राजेंद्रप्रसाद यांचा जन्म ३ डिसेंबर १८८४ साली झाला. भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यादरम्यान काँग्रेस पक्षात सामील झाले व बिहारमधील एक प्रमुख राजकीय नेते बनले.

महात्मा गांधींचे समर्थक असलेल्या राजेंद्रप्रसाद ह्यांना ब्रिटिश सरकारने १९३१ मधील मिठाचा सत्याग्रह व १९४२ मधील भारत छोडो आंदोलनादरम्यान तुरुंगात डांबले होते. स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर २६ जानेवारी १९५० रोजी भारताने नवीन संविधानाचा स्वीकार केला व राजेंद्रप्रसादांची भारताचे पहिले राष्ट्रपती म्हणून निवड केली गेली. या पदावर ते १२ वर्षे राहिले होते.

प्रसाद पाच वर्षांचे असतांना त्यांच्या पालकांनी त्यांना एक मौलवींच्या हाताखाली पर्शियन भाषा, हिंदी आणि अंकगणित शिकण्यासाठी ठेवले. पारंपरिक प्राथमिक शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर त्यांना छपरा जिल्हा शाळेत पाठविण्यात आले.

दरम्यान, जून १९६९ मध्ये वयाच्या १२व्या वर्षी त्यांचा राजवंशी देवीशी विवाह झाला. तत्पश्चात ते त्यांचे थोरले बंधू महेंद्र प्रसाद यांच्याबरोबर टी.के. घोष यांच्या अकादमीत दोन वर्षे शिकले. ते कलकत्ता युनिव्हर्सिटीच्या प्रवेश परीक्षेत प्रथम आले आणि त्यांना महिना ३० रुपयांची शिष्यवृत्ती मिळाली.

डॉ. प्रसादांनी सन १९०२ मध्ये कलकत्ता प्रेसीडेंसी कॉलेजात विज्ञान शाखेत प्रवेश घेतला आणि मार्च १९०५ मध्ये प्रथम श्रेणीत स्नातक पारिखस उत्तीर्ण झाले. त्यानंतर ते कला क्षेत्राकडे वळले आणि डिसेंबर १९०७ मध्ये त्यांनी कलकत्ता विद्यापीठातून प्रथम श्रेणीत अर्थशास्त्रात एम. ए. पूर्ण केले.

या कालावधीत ते एक समर्पित विद्यार्थी तसेच सक्रिय सार्वजनिक कार्यकर्ते होते. ते द डॉन सोसायटीचे सक्रिय सदस्य होते.आपल्या कुटुंब आणि शिक्षणाच्या बाबतीत त्यांच्या कर्तव्याच्या कारणामुळेच त्यांनी सर्व्हन्टस ऑफ इंडिया सोसायटीत सामील होण्यास नकार दिला.

१९०६ मध्ये पटना महाविद्यालयाच्या सभागृहात बिहारमधील बिहारी स्टुडंट्स कॉन्फरन्सच्या स्थापनेत त्यांनी महत्वपूर्ण योगदान दिले. भारतातील आपल्या प्रकारची ही पहिली संस्था होती. बिहारमधील अनुग्रह नारायण सिन्हा व कृष्णसिंह यासारखे बिहारच्या प्रमुख नेत्यांनी आपली कारकीर्द याच संस्थेतून सुरु केली.राजेंद्र प्रसाद यांनी विविध शैक्षणिक संस्थांमध्ये शिक्षक म्हणून काम केले.

अर्थशास्त्रात एम.ए. पूर्ण केल्यानंतर ते बिहारमधील लंगत सिंग कॉलेज ऑफ मुजफ्फरपूर येथे इंग्रजीचे प्राध्यापक झाले आणि पुढे जाऊन ते प्राचार्य बनले. तथापि, पुढे त्यांनी आपल्या कायद्याच्या अभ्यासासाठी महाविद्यालय सोडले आणि रिपन कॉलेज, कलकत्ता (सध्याचे सुरेंद्रनाथ लॉ कॉलेज) मध्ये प्रवेश घेतला.

१९०९ मध्ये कोलकाता येथे त्यांचे कायद्याचे शिक्षण घेत असताना त्यांनी कलकत्ता सिटी कॉलेजमध्ये अर्थशास्त्राचे प्राध्यापक म्हणूनही काम केले. १९१५ साली, प्रसाद मास्टर्स इन लॉच्या परीक्षेत उत्तीर्ण झाले आणि त्यांनी सुवर्ण पदक जिंकले. १९३७ मध्ये त्यांनी अलाहाबाद विद्यापीठातून कायद्याच्या क्षेत्रात डॉक्टरेट मिळवली.

१९१६ साली ते बिहार आणि ओडिशाच्या उच्च न्यायालयात दाखल झाले. नंतर १९१७ मध्ये सिनेट अँड सिंडीकेट ऑफ पटणा युनिव्हर्सिटीचे प्रथम सदस्य म्हणून त्यांची नियुक्ती झाली. बिहारमधील रेशीमसाठी प्रसिध्द असलेल्या भागलपूर येथेही त्यांनी वकिली केली.भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसशी प्रसाद यांचा पहिला संपर्क १९०६ मध्ये कोलकाता येथे आयोजित एका वार्षिक सत्रात होता, जेथे कलकत्ता येथे शिकत असताना त्यांनी स्वयंसेवक म्हणून सहभाग घेतला.

१९११ मध्ये जेव्हा कोलकाता येथे वार्षिक अधिवेशन पुन्हा आयोजित केले गेले तेव्हा त्यांनी औपचारिकरीत्या भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसमध्ये प्रवेश केला. १९१६ साली आयोजित भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या लखनौ सत्रादरम्यान ते महात्मा गांधी यांना भेटले. चंपारण येथील एका शोधनिबंध कार्यादरम्यान, महात्मा गांधींनी प्रसाद यांना आपल्या स्वयंसेवकांसोबत येण्यास सांगितले.

प्रसाद गांधीजींचे समर्पण, धैर्य व दृढ विश्वास बघून एवढे भारावून गेले की त्यांनी १९२० मधील काँग्रेसची असहकार चळवळ जाहीर झाल्याबरोबर आपल्या वकिली कारकीर्दीला रामराम ठोकला व त्यांनी स्वातंत्र्य लढ्यात स्वतःला झोकून दिले.

गांधीजींच्या पाश्चात्य शैक्षणिक संस्थांवर बहिष्काराच्या आव्हानाला सक्रिय पाठिंबा दिला. त्यांनी आपला मुलगा मृत्युंजय प्रसाद याला इंग्रजी विद्यापीठातून काढून बिहार विद्यापीठात प्रवेश घेण्यास सांगितला.

१९१४ मध्ये बिहार आणि बंगालमध्ये आलेल्या पूरांमुळे प्रभावित लोकांना मदत करण्यासाठी त्यांनी सक्रिय भूमिका घेतली. जेव्हा १५ जानेवारी १९३४ ला बिहारमध्ये भीषण भूकंप झाला तेव्हा प्रसाद तुरूंगात होते. त्या काळात त्यांनी त्यांचे जवळचे सहकारी अनुग्रह नारायण सिन्हा यांना मदतकार्यासाठी पाठवले.

दोन दिवसांनी म्हणजेच १७ जानेवारीला त्यांची सुटका करण्यात आली. सुटल्यानंतर त्यांनी लगेच बिहार केंद्रीय मदत समितीची स्थापना केली आणि स्वत: मदत निधी गोळा करण्याचे काम उचलले. ३१ मे १९३५ क्वेट्टा भूकंपाच्या काळात, जेव्हा सरकारच्या आदेशामुळे त्यांना देश सोडून जाण्यास मनाई केली तेव्हा त्यांनी सिंध आणि पंजाबमध्ये त्यांच्या स्वत:च्या अध्यक्षतेखाली क्वेटा केंद्रीय मदत समिती स्थापन केली.

ऑक्टोबर १९३४ च्या मुंबई अधिवेशनात ते भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या अध्यक्षपदी निवडले गेले. १९३९ साली नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांनी अध्यक्षपदाचा राजीनामा दिला तेव्हा ते पुन्हा अध्यक्ष झाले. ८ ऑगस्ट १९४२ रोजी काँग्रेसने मुंबईत भारत सोडून जाण्याचा ठराव पारित केला. त्यांना सादकत आश्रम, पाटणा येथून अटक करण्यात आली आणि बांकिपुर सेंट्रल जेलमध्ये पाठविण्यात आले. जवळपास तीन वर्षे तुरुंगवास भोगल्यानंतर १५ जून १९४५ रोजी त्यांची सुटका करण्यात आली.

२ सप्टेंबर १९४६ रोजी जवाहरलाल नेहरू यांच्या नेतृत्वाखालील काळजीवाहू सरकारच्या १२ नामांकित मंत्र्यात त्यांना अन्न व कृषी विभाग मिळाले. नंतर ११ डिसेंबर १९४६ रोजी ते भारतीय संविधान समितीचे अध्यक्ष म्हणून निवडून आले. १७ नोव्हेंबर १९४७ रोजी जे. बी. कृपलानी यांनी राजीनामा सादर केल्यानंतर ते तिसऱ्यांदा काँग्रेसचे अध्यक्ष झाले.

नाशिक । प्रतिनिधी

तोट्यात असणाऱ्या टेलिकॉम कंपन्यांनी देशातील प्रीपेड ग्राहकांना दरवाढीचा मोठा धक्का दिला आहे. आघाडीच्या एअरटेल, जिओ, व्होडाफोन-आयडिया या कंपन्यांनी त्यांच्या प्रीपेड टेरिफ प्लॅन मध्ये ५० टक्क्यांपर्यंत वाढ करण्याचा निर्णय घेतला असून व्होडाफोन,  एअरटेल च्या रिचार्जच्या किमती उद्या (दि.३) तर जिओचे सुधारित दर दि.६ डिसेंबर पासून अमलात येणार आहेत.

तीन वर्षांपूर्वी रिलायन्सने जिओच्या माध्यमातून दूरसंचार क्षेत्रात प्रवेश केल्यावर मोबाईल सेवा पुरवण्याचे पूर्वीचे असणारे व्हाईस मार्केट हे डाटा मार्केट मध्ये रूपांतरित झालं होते. कारण रिलायन्सचे डाटा दर सर्वाधिक कमी असल्याने स्पर्धेत टिकण्यासाठी इतर कंपन्यांना देखील डाटा चे कमी करावे लागले होते.

परिणामी या कंपन्याचा नफा घसरत जाऊन त्या तोट्यात गेल्या. देशात व्यवसाय करणाऱ्या टेलिकॉम कंपन्यांना त्यांच्याकडे जमा होणाऱ्या महसुलातून काही भाग ऍडजस्ट ग्रास रेव्हेन्यू (एजीआर )सरकारला द्यावा लागतो. मात्र, एजीआर च्या व्याख्येवरून सन २००५ पासून मोबाईल कंपन्या आणि सरकारमध्ये वाद सुरु होते.

यासंदर्भात सरकारने दाखल केलेल्या याचिकेवर सर्वोच्च न्यायालयाने दूरसंचार कंपन्यांना दणका दिला आहे. या कंपन्यांनी त्यांच्या व्यवसायातून मिळालेल्या महसुलातून सरकारला तब्बल ९०० अब्ज रुपये देण्यास सांगितले आहे. यात एकट्या व्होडाफोनला ३९० अब्ज रुपये चुकते करावे लागणार असून इतर कंपन्यांना देखील जवळपास एवढयाच रकमांचा भरणा सरकारकडे करावा लागणार आहे.

सर्वोच्च न्यायालयाच्या आदेशानंतर धाबे दणाणलेल्या दूरसंचार कंपन्यांनी महसुली तूट दाखवत गेल्या तिमाहीत हजारो कोटी रुपये तोटा झाल्याचे सांगत एजीआर परताव्यासाठी  सध्याच्या दरात वाढ करून थेट ग्राहकांकडून ही रक्कम वसूल करण्याचा निर्णय घेतला आहे. त्यानुसारच उद्या दि. ३ पासून दरवाढीचे नवे पत्रक लागू करण्यात येणार आहे.

जवळपास पाच वर्षांतील हि पहिलीच दरवाढ असून ग्राहकांना त्यांचे सध्याचे टेरिफ प्लँन सुरु ठेवण्यासाठी रिचार्ज करताना वाढीव ५० टक्के पर्यंत भुर्दंड सोसावा लागणार आहे.  एकमेकांशी स्पर्धा करतांना चाललेल्या दरयुद्धामुळे दूरसंचार क्षेत्रातील कंपन्यानी स्वतःहून  आर्थिक संकट ओढवून घेतले आहे.

यामुळे सध्या व्हॉईस कॉल जवळपास मोफत झाला असून  डाटा दरात ९५ टक्क्यांनी कपात होऊन  २०१४ मध्ये प्रति जीबी २६९ रुपये असणारा दर ११ रुपये ७८ पैसे इतका खाली आला आहे. मोबाईल डाटा स्वस्त झाल्याने व स्मार्टफोनचे युग अवतरल्याने जवळपास सर्वांचा अधिक वेळ मोबाईलमध्ये डोके घालण्यातच जात होता. त्यामुळे मोबाईल वापराच्या चांगल्या-वाईट परिणामांवर देखील चर्चा व्हायच्या. आता मोबाईल वापरायचा म्हटले तर रिचार्ज करताना अधिकच भुर्दड बसणार असल्याने ग्राहकांमध्ये देखील दूरसंचार कंपन्यांबद्दल नाराजीचा सूर आहे.

मात्र, मोबाईलची सवय अंगवळणी पडल्याने नवीन दरवाढीला सामोरे जाण्याशिवाय ग्राहकांकडे अन्य पर्याय नसणार आहे. वोडाफोन आयडियाने सर्वात पहिल्यांदा प्री-पेड प्लॅन आणि सेवेसाठी नवीन दर घोषित केले. त्यानंतर भारती एअरटेलनेही आपल्या सर्व मोबाईल प्री-पेड प्लॅनचे दर वाढविण्याची घोषणा केली आहे. वोडाफोन आयडियाने दूसऱ्या नेटवर्क केल्या जाणाऱ्या कॉलसाठी ठराविक मर्यादेनंतर प्रति मिनिट ६ पैसे शुल्क आकारण्याचा निर्णय घेतला आहे.

एअरटेलने  वार्षिक प्लॅनमध्ये ४१.१४ टक्के वाढ केली असून  यासाठी २,३९८ रुपये मोजावे लागतील. मर्यादित डाटा प्लॅनसाठी आता ९८८ रुपयांऐवजी  १,४९८ रुपये द्यावे  लागतील. या प्लॅनमधील ही दरवाढ ५० टक्के आहे. तसेच ८४ दिवसांचा सध्याचा  अमर्यादित डाटा प्लॅन आता ६९८ रुपये करुन  तो मर्यादित डाटा प्लॅन मध्ये रूपांतरित करण्यात आला आहे. यात दररोज २ जीबी डाटा व अमर्यादित कॉलिंग असणार आहे.  २८ दिवसांच्या रोज दीड जीबी  डाटा प्लॅनसाठी आता १९९ ऐवजी २४८ रुपये मोजावे लागणार आहेत.

वोडाफोन आयडियाच्या निवदेनानुसार वार्षिक प्लॅनमध्ये ४१.२ टक्के वाढ केली आहे. कंपनीच्या या प्लॅनचा दर १,६९९ रुपयांवरुन २,३९९ रुपये असेल. तसेच रोज दीड जीबी डाटासह ८४ दिवसांच्या प्लॅनचा दर ३१ टक्क्यांनी वाढवून ४५८ रुपयांवरुन ५९९ रुपये केला आहे. १९९ रुपयांचा प्लॅनसाठी आता २४९ आकारले जातील. याशिवाय वोडाफोन आयडियाने दूसऱ्या नेटवर्क केल्या जाणाऱ्या कॉलसाठी प्रति मिनिट ६ पैसे शुल्क आकारण्याचा निर्णय घेतला आहे.

जिओनेदखील आपल्या दरात ४० टक्क्यांपर्यँत वाढ केली आहे. रेट्स ऑल इन वन प्लान्स मध्ये ही वाढ होणार असल्याचे जीओकडून सांगण्यात येते. मात्र या दरवाढीनंतर ग्राहकांना ३०० टक्क्यांपर्यंत फायदा मिळणार आहे. जिओ यूजर्सने केलेला रिचार्ज प्लॅन संपल्यावर त्यांना दुसऱ्या नेटवर्कवर कॉल करण्यासाठी चार्जेस द्यावे लागणार असून त्यासाठी १० ते १०० रुपयांदरम्यानचे टॉप अप व्हाउचर जीओकडून सादर कऱण्यात येणार आहेत. फ्री कॉलिंग सुविधा असणाऱ्या ग्राहकांना त्यांचा सध्याचा प्लॅन संपेपर्यंत इतर नेटवर्कवर बोलण्यासाठी कोणतेही शुल्क द्यावे लागणार नाही. मात्र त्यासाठी या ग्राहकांना त्यांची व्हॅलिडिटी तपासून घ्यावी लागणार आहे.

मुंबई : भारताने केलेल्या दुसऱ्या चांद्रयान मोहिमेतील दुर्घटनाग्रस्त विक्रम लॅंडर अंतराळ संस्था नासाने शोधले आहे. यामध्ये लूनर रेकॉन्सेन्स ऑर्बिटरकडून काढण्यात आलेले एक छायाचित्र जारी केले आहे. छायाचित्रात निळ्या आणि हिरव्या रंगाच्या ठिपक्यांच्या दिसत आहेत. या ठिपक्यांना माध्यमातून विक्रम लॅंडरचे अवशेष दाखवण्यात आले आहे.

भारताने दुसरी चंद्रमोहीम चांद्रयान-२ मोहीम अंतर्गत विक्रम लॅंडर चंद्रावर पोहचवून विक्रम रचला होता. परंतु, चंद्राच्या पृष्ठभागावर लॅंडींग होण्याआधी वैज्ञानिकांचा लॅंडरशी असलेला संपर्क तुटला. त्यानंतर इसरॉने शोधमोहीम चालू ठेवली होती. तसेच अमेरिकन अंतराळ संस्था नासा देखील याकामी मदत करीत होती.

नासाने आज मंगळवारी सकाळी चांद्रयान-२ च्या विक्रम लॅंडरचे अवशेष शोधून काढले आहे. लूनर रेकॉन्सेन्स ऑर्बिटरकडून छायाचित्र जरी करण्यात आले आहे. या छायाचित्रात निळ्या आणि हिरव्या रंगाच्या ठिपके दिसत आहेत. या ठिपक्यांच्या माध्यमातून विक्रम लॅंडरचे अवशेष दाखवण्यात आले आहे.