नवी दिल्ली । New Delhi
मध्यपूर्वेतील इराण आणि इस्त्रायल यांच्यातील संघर्ष आता टोकाच्या वळणावर पोहोचला असून आज युद्धाचा १९ वा दिवस आहे. दोन्ही देशांमधील तणाव कमी होण्याऐवजी दिवसेंदिवस अधिकच गंभीर होत चालला आहे. इस्त्रायलने आता थेट इराणच्या सर्वोच्च नेतृत्वाला लक्ष्य करण्याचा इशारा दिला असून, मोजतबा खामेनेई यांना शोधून ठार करण्याची उघड धमकी दिली आहे. या धक्कादायक विधानामुळे आंतरराष्ट्रीय राजकारणात मोठी खळबळ उडाली असून युद्धाचा भडका उडण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
इस्त्रायलच्या या आक्रमक भूमिकेसोबतच मोजतबा खामेनेई यांच्याबद्दल विविध तर्क-वितर्क लावले जात आहेत. काही अहवालांनुसार, मोजतबा खामेनेई एका हल्ल्यात गंभीर जखमी झाले असून त्यांच्यावर रशियामध्ये उपचार सुरू असल्याची चर्चा आहे. इराणमध्ये सत्तांतराच्या हालचाली आणि नेतृत्वातील बदलांबाबतही जागतिक स्तरावर चर्चा रंगू लागल्या आहेत. मात्र, इराण कोणत्याही परिस्थितीत मागे हटण्यास तयार नसल्याने इस्त्रायलने आपला आक्रमक पवित्रा अधिक तीव्र केला आहे.
या युद्धाचा सर्वात मोठा फटका जागतिक अर्थव्यवस्थेला आणि पुरवठा साखळीला बसला आहे. इराणने सामरिकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचा असलेला ‘होर्मुज सामुद्रधुनी’ हा जलमार्ग बंद केल्याने जगात इंधनाचे संकट ओढवले आहे. या मार्गावरून जगभरात मोठ्या प्रमाणावर तेल आणि गॅसची वाहतूक केली जाते. हा मार्ग बंद झाल्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतीत प्रचंड वाढ झाली आहे. या परिस्थितीचा फटका दुबईसारख्या महत्त्वाच्या आंतरराष्ट्रीय केंद्रांनाही बसण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत असून तेथेही भीतीचे वातावरण आहे.
दरम्यान, अमेरिकेची या युद्धातील भूमिका अत्यंत पेचात पडल्याचे दिसून येत आहे. होर्मुज सामुद्रधुनी सुरक्षित करण्यासाठी अमेरिकेने एक मोठा आराखडा तयार केला होता आणि विविध देशांना त्यांच्या युद्धनौका या भागात तैनात करण्याचे आवाहन केले होते. मात्र, अमेरिकेच्या या आवाहनाला जगातील एकाही देशाने प्रतिसाद दिला नाही. मदतीसाठी कोणीही पुढे न आल्याने अमेरिकेला मोठा राजनैतिक धक्का बसला आहे. स्वतःचे वर्चस्व कमी होत असल्याचे पाहून आता अमेरिकेने चक्क रशियाकडून तेल खरेदी करण्याचे आवाहन इतर देशांना केले आहे. विशेष म्हणजे, यापूर्वी रशियाकडून तेल घेणाऱ्या देशांवर निर्बंध लादणारा अमेरिका आता स्वतःहून हे आवाहन करत असल्यामुळे त्यांच्या दुटप्पी भूमिकेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले जात आहे.
मध्यपूर्वेतील या संघर्षामुळे केवळ दोन देशांचेच नव्हे, तर संपूर्ण जगाचे आर्थिक गणित बिघडण्याची चिन्हे आहेत. इस्त्रायलने दिलेल्या थेट धमक्या आणि इराणचा वाढता प्रतिकार यामुळे हे युद्ध थांबण्याऐवजी अधिकच विस्तारण्याची भीती व्यक्त होत आहे. येत्या काही दिवसांत मोजतबा खामेनेई यांच्या संदर्भातील घडामोडी आणि अमेरिकेचे पुढील पाऊल यावर जगाचे भवितव्य अवलंबून असेल.
