श्रीरामपूर |प्रतिनिधी| Shrirampur
श्रीरामपूर तालुक्यातील पढेगाव, निपाणी वडगाव तसेच प्रवरा पट्टा परिसरातील अनेक गावांमध्ये दुधातील भेसळीचे प्रमाण चिंताजनकरीत्या वाढल्याची चर्चा सर्वसामान्य नागरिक, ग्राहक आणि दुग्ध व्यवसायाशी संबंधित घटकांमध्ये होत आहे. ग्रामीण भागात मोठ्या प्रमाणावर दूध संकलन होत असताना, काही ठिकाणी आर्थिक फायद्यासाठी दुधात पाणी, कृत्रिम रसायने तसेच घातक घटक मिसळले जात असल्याच्या तक्रारी सातत्याने पुढे येत आहेत. या प्रकारामुळे ग्राहकांच्या आरोग्यावर गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता निर्माण झाली असून शासनाने याकडे गांभीर्याने लक्ष देण्याची मागणी जोर धरू लागली आहे.
श्रीरामपूर तालुका हा दुग्ध व्यवसायासाठी ओळखला जातो. अनेक शेतकरी दुग्ध व्यवसायावर अवलंबून असून दररोज हजारो लिटर दूध विविध डेअरी आणि संकलन केंद्रांमार्फत बाजारपेठेत पोहोचविले जाते. मात्र, काही भेसळखोरांकडून अधिक नफा मिळविण्याच्या उद्देशाने दुधाच्या गुणवत्तेशी तडजोड केली जात असल्याचे आरोप होत आहेत. परिणामी प्रामाणिक दूध उत्पादक शेतकर्यांनाही याचा फटका बसत आहे. तज्ज्ञांच्या मते, दुधामध्ये पाणी मिसळण्याबरोबरच काही ठिकाणी स्टार्च, डिटर्जंट, युरिया किंवा इतर रासायनिक पदार्थांचा वापर केला जात असल्यास ते मानवी आरोग्यास अत्यंत घातक ठरू शकते.
विशेषतः लहान मुले, वृद्ध नागरिक आणि आजारी व्यक्तींना अशा भेसळयुक्त दुधामुळे पचनाचे विकार, अन्नविषबाधा तसेच इतर गंभीर आरोग्य समस्या उद्भवू शकतात. त्यामुळे अन्न व औषध प्रशासन विभागाने नियमित नमुना तपासणी करून दोषींवर कठोर कारवाई करणे आवश्यक असल्याचे मत व्यक्त केले जात आहे. ग्रामीण भागातील ग्राहकांमध्येही याबाबत तीव्र नाराजी आहे. अनेक नागरिकांनी दूध संकलन केंद्रे, डेअरी आणि विक्रेत्यांची अचानक तपासणी करण्याची मागणी केली आहे. तसेच दुधाच्या गुणवत्तेची खात्री करण्यासाठी आधुनिक तपासणी यंत्रणा उपलब्ध करून देण्याची गरज व्यक्त होत आहे.
दुग्ध व्यवसाय हा ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा कणा मानला जातो. अशा परिस्थितीत भेसळीच्या वाढत्या प्रकारांमुळे संपूर्ण दुग्ध क्षेत्राची विश्वासार्हता धोक्यात येण्याची भीती आहे. त्यामुळे प्रशासन, अन्न व औषध प्रशासन विभाग, पशुसंवर्धन विभाग आणि स्थानिक स्वराज्य संस्था यांनी संयुक्तपणे विशेष मोहीम राबवून दुधातील भेसळ रोखण्यासाठी प्रभावी उपाययोजना करणे गरजेचे आहे. दूध हा सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन आहारातील महत्त्वाचा घटक असल्याने त्याच्या गुणवत्तेबाबत कोणतीही तडजोड स्वीकारली जाऊ शकत नाही. पडेगाव, निपाणी वडगाव आणि परिसरातील भेसळीच्या तक्रारींची सखोल चौकशी करून दोषींवर कठोर कारवाई करण्यात यावी, अशी अपेक्षा नागरिक व्यक्त करीत आहेत.
दुधातील भेसळ रोखण्यासाठी आवश्यक उपाय
– दूध संकलन केंद्रांची नियमित तपासणी करावी.
– अन्न व औषध प्रशासनाने विशेष तपासणी मोहीम राबवावी.
– संशयित नमुन्यांची प्रयोगशाळेत चाचणी करावी.
– दोषींवर फौजदारी गुन्हे दाखल करून कठोर कारवाई करावी.
– ग्राहकांमध्ये जनजागृती मोहीम राबवावी.
– दूध उत्पादक व विक्रेत्यांसाठी गुणवत्ता नियंत्रणाचे प्रशिक्षण आयोजित करावे.
– प्रत्येक डेअरीमध्ये आधुनिक दूध परीक्षण यंत्रणा अनिवार्य करावी.
