सप्तशृंगीगड | वार्ताहर
घुंगरांचा निनाद, ढोल-ताशांचा गजर, भगव्या पताका आणि ‘आई सप्तशृंगी मातेचा जयजयकार’ अशा भक्तिमय घोषणांनी सप्तशृंगगडाकडे जाणारे रस्ते दुमदुमून गेले आहेत. कोजागिरी पौर्णिमा अर्थात आश्विन पौर्णिमेनिमित्त आयोजित कावडयात्रा व धार्मिक उत्सवासाठी महाराष्ट्रासह गुजरात आणि मध्य प्रदेशातून हजारो कावडधारक व पदयात्रेकरू सप्तशृंगगडाच्या दिशेने दाखल झाले आहेत. अनवाणी पायांनी, खांद्यावर कावड घेऊन आणि विविध नद्यांचे पवित्र जल सोबत आणत निघालेल्या भाविकांमुळे संपूर्ण परिसर भक्तिरसात न्हाऊन निघाला आहे. रविवार, दि. २५ रोजी होणाऱ्या कोजागरी पौर्णिमा उत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर गडावर धार्मिक कार्यक्रमांची तयारी पूर्ण झाली असून, भाविकांच्या स्वागतासाठी प्रशासन व संबंधित यंत्रणा सज्ज झाल्या आहेत.
कावडयात्रेने गडाकडे जाणारे मार्ग भगवामय
सप्तशृंगगड हे महाराष्ट्रातील साडेतीन शक्तिपीठांपैकी अर्धे शक्तिपीठ म्हणून प्रसिद्ध असलेले आदिशक्तीचे जागृत स्थान आहे. कोजागरी पौर्णिमेच्या निमित्ताने येथे दरवर्षी कावडधारकांची मोठी मांदियाळी भरते. यंदाही या परंपरेला उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळत असून, गुजरात, खानदेश मध्य प्रदेश आणि महाराष्ट्रातील विविध भागांतून भाविक पवित्र जल घेऊन गडाच्या दिशेने मार्गक्रमण करत आहेत.
काही भाविक अनेक किलोमीटरचा प्रवास अनवाणी पायांनी पूर्ण करत आहेत, तर काही जण ढोल-ताशांच्या तालावर आणि देवीच्या भक्तिगीतांच्या सुरांत पदयात्रा करत आहेत. कावडींना सजविण्यात आलेल्या भगव्या पताका, फुलांची आरास आणि मातेच्या जयघोषामुळे संपूर्ण मार्गाला यात्रेचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. वणी, नांदुरी, कळवण तसेच परिसरातील रस्त्यांवर भाविकांची वर्दळ वाढली असून, ठिकठिकाणी भक्तिमय वातावरण निर्माण झाले आहे.
कळवणमध्ये पाच हजारांहून अधिक भाविकांचा मुक्काम
कावडयात्रेसाठी निघालेल्या भाविकांच्या सेवेसाठी विविध स्वयंसेवी संस्था, मंडळे आणि स्थानिक नागरिक पुढे सरसावले आहेत. कळवण येथे पाच हजारांहून अधिक कावडधारक व पदयात्रेकरू मुक्कामी थांबले असल्याची माहिती आहे. मानूर येथील सभागृहात भाविकांच्या निवासाची व विश्रांतीची व्यवस्था करण्यात आली आहे.
मालेगाव-नांदुरी मार्गावर तसेच कळवण शहरात ठिकठिकाणी सेवा मंडळांच्या वतीने फराळ, दूध, नाश्ता, सरबत आणि पिण्याचे पाणी उपलब्ध करून देण्यात येत आहे. रात्रीच्या वेळी भाविकांसाठी महाप्रसादाची व्यवस्थाही करण्यात आली आहे. विशेष म्हणजे, या कावडयात्रेत महिलांची संख्याही लक्षणीय असून, श्रद्धा आणि भक्तिभावाने त्या पदयात्रेत सहभागी होत आहेत.
रात्रंदिवस सुरू असलेल्या या सेवेमुळे लांबचा प्रवास करून येणाऱ्या भाविकांना मोठा दिलासा मिळत आहे. ‘भाविकांची सेवा हीच देवीची सेवा’ या भावनेतून अनेक सेवाभावी मंडळे कार्यरत आहेत.
पहाटेपासून धार्मिक विधींना प्रारंभ
कोजागरी पौर्णिमा उत्सवानिमित्त सप्तशृंगगडावरील मंदिरात विविध धार्मिक कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले आहे. सकाळी सात वाजता संस्थान कार्यालयातून देवीच्या अलंकारांची सवाद्य मिरवणूक काढण्यात येणार आहे. त्यानंतर सकाळी सात ते नऊ या वेळेत पंचामृत महापूजा होईल. दुपारी बारा वाजता नैवेद्य आरती, तर सायंकाळी सात वाजता शांतिपाठाने कोजागरी उत्सवाला प्रारंभ होईल.
सायंकाळी सात वाजल्यापासून कावडधारकांना नियोजनानुसार व्हीआयपी प्रवेशद्वारातून मंदिरात सोडण्यात येणार आहे. रात्री दहापर्यंत विविध नद्यांचे पवित्र जल पाच ते दहा पिंपांमध्ये एकत्रित करण्याचे नियोजन आहे. त्यानंतर अकरा पुरोहितांच्या हस्ते हजारो भाविकांच्या उपस्थितीत आदिशक्ती सप्तशृंगी मातेला विधिवत जलाभिषेक करण्यात येणार आहे. या सोहळ्याला धार्मिक आणि आध्यात्मिक महत्त्व असल्याने भाविकांमध्ये मोठी उत्सुकता निर्माण झाली आहे.
किन्नर समाजाचा दीक्षा कार्यक्रम आणि छबिना मिरवणूक ठरणार आकर्षण
कोजागरी पौर्णिमा उत्सवातील आणखी एक महत्त्वाचे आकर्षण म्हणजे किन्नर समाजाचा दीक्षा कार्यक्रम आणि छबिना मिरवणूक. या कार्यक्रमासाठी किन्नर समाजाचे विविध गट सप्तशृंगगडावर दाखल होत आहेत. धार्मिक परंपरा, विधी आणि मिरवणुकीमुळे उत्सवाला वेगळे सांस्कृतिक महत्त्व प्राप्त होते.
या सोहळ्याच्या निमित्ताने गडावर धार्मिक कार्यक्रमांसोबतच भक्तिमय वातावरण अधिकच रंगणार आहे. देवीच्या दर्शनासाठी आणि जलाभिषेक सोहळ्याचा अनुभव घेण्यासाठी भाविकांची उत्सुकता वाढली आहे.
भाविकांसाठी मोफत महाप्रसादाची व्यवस्था
सप्तशृंगी देवी संस्थानच्या प्रसादालयात सकाळी अकरा ते रात्री अकरा वाजेपर्यंत भाविकांसाठी मोफत महाप्रसादाची व्यवस्था करण्यात आली आहे. लांबून आलेल्या भाविकांना भोजनाची गैरसोय होऊ नये, यासाठी संस्थानच्या वतीने नियोजन करण्यात आले आहे.
उत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर मंदिर परिसर आणि गडावरील महत्त्वाच्या ठिकाणी आवश्यक व्यवस्थेवर लक्ष केंद्रित करण्यात आले आहे. भाविकांची वाढती संख्या लक्षात घेता गर्दीचे नियोजन, वाहतूक व्यवस्था आणि सुरक्षेच्या दृष्टीने संबंधित यंत्रणा सतर्क आहेत.
खासगी वाहनांना बंदी; एसटी बसने प्रवासाची सुविधा
कोजागरी उत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर गडावर कडेकोट पोलीस बंदोबस्त तैनात करण्यात आला आहे. गर्दीचे नियोजन आणि वाहतुकीची कोंडी टाळण्यासाठी नांदुरी-सप्तशृंगगड मार्ग खासगी वाहनांसाठी बंद ठेवण्यात आला आहे. रविवारी भाविकांच्या वाहतुकीसाठी राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसगाड्यांची सुविधा सुरू राहणार आहे.
भाविकांनी प्रशासनाच्या सूचनांचे पालन करावे, वाहतूक व्यवस्थेला सहकार्य करावे आणि गर्दीच्या ठिकाणी संयम राखावा, असे आवाहन करण्यात येत आहे.
श्रद्धा, सेवा आणि परंपरेचा अनोखा संगम
कोजागरी पौर्णिमेचा उत्सव हा केवळ धार्मिक सोहळा नसून, महाराष्ट्रासह विविध राज्यांतील भाविकांना एकत्र आणणारी श्रद्धेची परंपरा आहे. खांद्यावर कावड, ओठांवर देवीचा जयघोष आणि मनात मातेच्या दर्शनाची आस घेऊन हजारो भाविक सप्तशृंगगडावर दाखल होत आहेत.
एका बाजूला कावडधारकांची पदयात्रा, दुसऱ्या बाजूला सेवाभावी मंडळांचा सेवाभाव आणि गडावर सुरू असलेली धार्मिक तयारी, यामुळे सप्तशृंगगड परिसर भक्तिमय झाला आहे. कोजागरी पौर्णिमेच्या दिवशी होणाऱ्या पवित्र जलाभिषेकासाठी भाविकांमध्ये उत्साहाचे वातावरण असून, ‘आई सप्तशृंगी मातेचा जयजयकार’ या घोषणांनी संपूर्ण गड दुमदुमण्याची तयारी झाली आहे.
