नवी दिल्ली वृत्तसंस्था | New Delhi
नेपाळमध्ये आलेल्या भीषण महापुरातून तिथल्या नागरिकांना सावरण्याआधीच आणखी एका संभाव्य संकटाची भीती निर्माण झाली आहे. चीनने नेपाळला लेंडे नदीच्या वरच्या भागात तयार झालेला तलाव कधीही फुटू शकतो, असा गंभीर इशारा दिला आहे. हिमनदी कोसळल्यानंतर मोठ्या प्रमाणात बर्फ, दगड आणि माती नदीच्या प्रवाहात अडथळा निर्माण झाल्याने हा नैसर्गिक तलाव तयार झाला आहे.
तलावाचा आकार वाढत असल्याने चिंता
चिनी अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, नदीचा प्रवाह अडल्यामुळे तयार झालेल्या या तलावात पाण्याची पातळी वाढत आहे. २९ ऑगस्टच्या माहितीनुसार, तलावात सुमारे २५ लाख घनमीटर पाणी साचले होते. तलावातील पाण्याचा रंगही गडद होत असल्याचे चीनने नेपाळला कळवले असून, त्यामुळे तलावाच्या संभाव्य फुटण्याचा धोका व्यक्त करण्यात आला. या तलावातून अचानक पाण्याचा विसर्ग झाल्यास लेंडे नदीसह पुढील नदीप्रवाहांमध्ये पाणी वाढू शकते. त्यामुळे नदीकाठच्या नागरिकांनी आणि बचावकार्य करणाऱ्या पथकांनी विशेष खबरदारी घ्यावी, असे नेपाळच्या आपत्ती व्यवस्थापन यंत्रणांनी सांगितले आहे.
चीनकडून ड्रोन आणि उपग्रहाद्वारे पाहणी
या सर्व परिस्थितीवर लक्ष ठेवण्यासाठी चीनने ड्रोन, उपग्रह आणि तांत्रिक पथकांच्या माध्यमातून परिसराची पाहणी सुरू केली आहे. तलाव फुटल्यास किती प्रमाणात पाण्याचा प्रवाह निर्माण होऊ शकतो, याचे मॉडेलिंगही करण्यात आले आहे. चिनी अधिकाऱ्यांच्या अंदाजानुसार संभाव्य फुटीच्या स्थितीत नदीमध्ये कमाल सुमारे ५०० घनमीटर प्रतिसेकंद पाण्याचा प्रवाह येऊ शकतो.
नेपाळ आधीच महापुराच्या तडाख्यात
२६ ऑगस्ट रोजी नेपाळ-तिबेट सीमेवरील हिमनदी कोसळल्यानंतर मोठ्या प्रमाणात चिखल, दगड आणि पाण्याचा प्रवाह खाली आला. या घटनेमुळे रासुवा जिल्ह्यासह सीमावर्ती भागात मोठ्या प्रमाणात नुकसान झाले. पूल, रस्ते, वीज प्रकल्प आणि इतर पायाभूत सुविधांवरही त्याचा परिणाम झाला. बचावकार्य सुरू असतानाच नव्या तलावामुळे संभाव्य दुसऱ्या पुराचा धोका निर्माण झाल्याने प्रशासनासमोरील आव्हान वाढले आहे.
मात्र सध्याच्या स्थितीत धोका काहीसा कमी
दरम्यान, २९ ऑगस्टच्या ताज्या माहितीनुसार या तलावाच्या फुटण्याचा धोका काहीसा कमी झाल्याचे चीनच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितले आहे. सॅटेलाईट इमेजनुसार तलावाच्या पाण्याच्या पृष्ठभागाचे क्षेत्रफळ सुमारे २१ हजार चौरस मीटरने कमी झाले आहे. त्यामुळे तातडीचा धोका कमी झाल्याचे संकेत आहेत. मात्र, या भागात आणखी एक मोठा जलसाठा आढळला असून तो पूर्णपणे रिकामा होईपर्यंत पुराचा धोका कायम राहू शकतो.
बचावकार्यही धोकादायक परिस्थितीत
पूरग्रस्त भागातील रस्ते आणि संपर्क व्यवस्था उद्ध्वस्त झाल्याने बचावकार्याला मोठ्या अडचणी येत आहेत. काही ठिकाणी तलावाच्या पाण्याचा ओव्हरफ्लो आणि नव्याने झालेल्या हिमस्खलनामुळे बचावकार्य तात्पुरते थांबवावे लागले. त्यामुळे बचाव पथकांनाही सुरक्षिततेची काळजी घ्यावी लागत आहे. नेपाळसमोरील संकट अद्याप पूर्णपणे टळलेले नाही. तलावाची पातळी, नदीचा प्रवाह आणि परिसरातील भूस्खलन यावर चीन आणि नेपाळकडून सातत्याने लक्ष ठेवले जात आहे. त्यामुळे नदीकाठच्या नागरिकांना सतर्क राहण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत.
दरम्यान, नेपाळ आणि तिबेटमधील मृतांचा आकडा 586 वर पोहोचला आहे. बेपत्ता लोकांची संख्या जवळपास 2500 झाली असून, त्यात 400 भारतीय नागरिकांचा समावेश आहे. याव्यतिरिक्त, सुमारे 400 भारतीय नागरिक तिबेटमध्ये अडकले आहेत.
